Trong bối cảnh nền kinh tế xanh và phát triển bền vững trở thành ưu tiên hàng đầu, việc nắm vững các quy định pháp luật về môi trường là yêu cầu sống còn đối với mọi tổ chức và cá nhân. Trong đó, nghị định về quản lý chất thải và phế liệu (Nghị định 38/2015/NĐ-CP cùng các văn bản sửa đổi 40/2019/NĐ-CP) được xem là kim chỉ nam cho các hoạt động sản xuất và xử lý rác thải. Bài viết này Phế Liệu Thành Long sẽ phân tích chi tiết các điều khoản quan trọng nhất để giúp bạn thực thi đúng pháp luật.
Phạm vi và đối tượng áp dụng nghị định về quản lý chất thải và phế liệu
Việc hiểu rõ ranh giới pháp lý của nghị định giúp doanh nghiệp xác định đúng trách nhiệm và nghĩa vụ của mình, tránh những sai sót trong quá trình vận hành. Cụ thể như sau:
Phạm vi điều chỉnh
Theo Điều 1 của nghị định, văn bản này quy định một cách toàn diện về các lĩnh vực quản lý chất thải. Cụ thể bao gồm:
- Chất thải nguy hại: Các loại rác thải chứa thành phần độc hại, dễ cháy nổ hoặc ăn mòn.
- Chất thải rắn: Bao gồm cả rác thải sinh hoạt và chất thải rắn công nghiệp thông thường.
- Sản phẩm lỏng và nước thải: Quy định quy trình thu gom và xử lý nước thải trước khi xả ra môi trường.
- Khí thải công nghiệp: Quản lý các nguồn phát thải khí và hơi từ hoạt động sản xuất.
- Phế liệu nhập khẩu: Các điều kiện về bảo vệ môi trường khi đưa phế liệu từ nước ngoài vào Việt Nam làm nguyên liệu sản xuất.
Lưu ý: Nghị định này không điều chỉnh các đối tượng đặc thù như chất thải phóng xạ, tiếng ồn, độ rung, ánh sáng và bức xạ.

Xem thêm: Cập nhật mã ngành nghề thu mua phế liệu mới nhất theo Thông tư 78
Đối tượng áp dụng
Căn cứ vào Điều 2, nghị định có hiệu lực áp dụng đối với:
- Các cơ quan quản lý nhà nước.
- Tổ chức, cá nhân, hộ gia đình trong nước.
- Tổ chức, cá nhân nước ngoài có hoạt động liên quan đến chất thải và phế liệu nhập khẩu trên lãnh thổ Việt Nam (bao gồm cả vùng biển, hải đảo và vùng trời).
Nguyên tắc quản lý chất thải trong Điều 4
Điều 4 của nghị định về quản lý chất thải và phế liệu thiết lập những nguyên tắc mang tính nền tảng mà mọi chủ nguồn thải đều phải tuân thủ. Những nguyên tắc sau không chỉ nhằm giảm bớt áp lực lên môi trường mà còn hướng tới việc tối ưu hóa tài nguyên:
- Ưu tiên áp dụng các biện pháp sản xuất sạch hơn, kiểm toán chất thải và tiết kiệm năng lượng để giảm thiểu phát sinh rác thải ngay từ đầu.
- Đây là nguyên tắc bắt buộc để tăng cường khả năng tái sử dụng, tái chế và thu hồi năng lượng.
- Tổ chức, cá nhân phát sinh chất thải phải có trách nhiệm nộp phí và giá dịch vụ cho hoạt động thu gom, vận chuyển và xử lý theo quy định.
- Nhà nước luôn ưu tiên và hỗ trợ các đơn vị đầu tư vào công nghệ xử lý chất thải thân thiện với môi trường.
Quy định đối với chất thải nguy hại (CTNH)
Chất thải nguy hại là nhóm đối tượng được quản lý nghiêm ngặt nhất trong nghị định về quản lý chất thải và phế liệu. Các doanh nghiệp cần lưu ý những quy định về quản lý chất thải và phế liệu sau:
- Việc phân định phải căn cứ vào mã, danh mục và ngưỡng chất thải nguy hại. Chủ nguồn thải phải tự chịu trách nhiệm về việc xác định số lượng và chủng loại chất thải phát sinh tại cơ sở mình.
- Các cơ sở có phát sinh CTNH phải thực hiện thủ tục đăng ký với Sở Tài nguyên và Môi trường để được cấp Sổ đăng ký chủ nguồn thải. Thủ tục này thường chỉ thực hiện một lần khi bắt đầu hoạt động.
- CTNH phải được lưu giữ trong bao bì hoặc thiết bị chuyên dụng, đặt tại khu vực tập kết đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật về an toàn, không để rò rỉ hay gây phản ứng hóa học giữa các mã chất thải khác nhau.
- Chủ nguồn thải không được tự ý bàn giao CTNH cho đơn vị không có chức năng. Chỉ những tổ chức có Giấy phép xử lý chất thải nguy hại do Bộ Tài nguyên và Môi trường cấp mới được phép thu gom và vận chuyển.

Quản lý chất thải rắn sinh hoạt và công nghiệp thông thường
Đối với các bãi phế liệu và doanh nghiệp sản xuất, quản lý chất thải rắn thông thường cần bám sát các nhóm phân loại:
- Nhóm hữu cơ dễ phân hủy: Thức ăn thừa, xác động vật, lá cây – cần được xử lý để làm phân bón hoặc thức ăn chăn nuôi.
- Nhóm tái sử dụng, tái chế: Các loại phế liệu như nhựa, kim loại, giấy, thủy tinh, cao su. Đây là nhóm mang lại giá trị kinh tế trực tiếp.
- Nhóm còn lại: Các loại rác thải không thuộc hai nhóm trên, thường được vận chuyển đến các bãi chôn lấp tập trung hoặc lò đốt rác.
Nghị định về quản lý chất thải và phế liệu quy định trong quá trình vận chuyển, chủ thu gom phải đảm bảo phương tiện chuyên dụng, không làm rơi vãi chất thải, không gây phát tán bụi hay rò rỉ nước thải gây ô nhiễm không khí và nguồn nước.
Quy định về xử lý nước thải và khí thải công nghiệp
Nước thải và khí thải là hai nguồn ô nhiễm âm thầm nhưng để lại hậu quả nghiêm trọng nếu không được kiểm soát chặt chẽ theo các điều khoản của nghị định.
- Về nước thải: Mọi nguồn nước từ sinh hoạt đến sản xuất đều phải được thu gom riêng biệt. Doanh nghiệp phải có hệ thống xử lý nội bộ đạt Quy chuẩn kỹ thuật môi trường (QCVN) trước khi xả vào các nguồn tiếp nhận như sông, suối hay kênh rạch. Trường hợp xả vào hệ thống thoát nước chung của khu công nghiệp, doanh nghiệp phải tuân thủ các thỏa thuận về giới hạn nồng độ chất ô nhiễm.
- Về khí thải công nghiệp: Nghị định yêu cầu các cơ sở phát sinh khí thải lớn phải thực hiện kiểm kê và lắp đặt hệ thống quan trắc tự động nếu cần thiết. Khí thải phải được xử lý triệt để các thành phần độc hại (bụi, SOx, NOx…) tại cơ sở phát sinh trước khi đưa vào ống khói xả ra môi trường.

Xem thêm: Bán phế liệu thuế suất bao nhiêu theo quy định mới?
Việc tuân thủ nghị định về quản lý chất thải và phế liệu không chỉ là nghĩa vụ pháp lý để tránh các mức xử phạt nặng nề, mà còn là cách để doanh nghiệp xây dựng hình ảnh uy tín và bền vững trong mắt đối tác. Đối với các chủ bãi phế liệu và doanh nghiệp sản xuất, việc đầu tư vào hệ thống phân loại, sơ chế và lựa chọn đơn vị vận chuyển uy tín là bước đi chiến lược trong bối cảnh các quy định về môi trường ngày càng thắt chặt.
Nếu bạn đang tìm kiếm đơn vị thu mua phế liệu giá tốt, Phế Liệu Thành Long là lựa chọn hàng đầu. Với hệ thống kho bãi xuyên suốt từ Bắc vào Nam và quy trình thu gom chuyên nghiệp, chúng tôi cam kết định giá cao, thanh toán nhanh gọn và hỗ trợ đầy đủ hồ sơ môi trường cho khách hàng.

Tác giả: Nguyễn Văn Kim
Nguyễn Văn Kim- CEO của Công Ty Thu Mua Phế Liệu Thành Long chuyên thu mua phế liệu.
Tác giả phụ trách chuyên môn viết bài chia sẻ kiến thức mang đến những thông tin hữu ích cho bạn đọc.