Thái Nguyên có cụm nhà máy điện tử quy mô hàng đầu cả nước tại Yên Bình, Điềm Thụy, Sông Công. Hàng trăm dây chuyền SMT thải ra xỉ thiếc, thanh thiếc, kem hàn và bo mạch lỗi với khối lượng rất lớn mỗi tháng. Phế Liệu Thành Long nhận thu mua thiếc phế liệu Thái Nguyên, phân tích hàm lượng tại chỗ và thanh toán ngay.
Từ vùng mỏ đến thủ phủ điện tử
Thái Nguyên có một mối liên hệ đặc biệt với thiếc. Vùng Đại Từ từng có các điểm khai thác thiếc sa khoáng từ nhiều thập kỷ trước, và cũng tại Đại Từ là mỏ đa kim Núi Pháo, nơi khai thác vonfram cùng một số khoáng sản đi kèm. Tức là trên đất Thái Nguyên, kim loại từng đi theo chiều từ lòng đất ra nhà máy luyện.
Hơn mười năm qua, chiều ngược lại đã hình thành. Khi các tổ hợp sản xuất điện thoại và thiết bị điện tử quy mô lớn đặt tại KCN Yên Bình ở Phổ Yên, kéo theo hàng trăm nhà cung cấp linh kiện tại Yên Bình, Điềm Thụy, Sông Công, Nam Phổ Yên, Thái Nguyên trở thành một trong những địa phương sử dụng thiếc hàn nhiều nhất cả nước. Thiếc nhập về dưới dạng thanh, dây, kem hàn, đi vào hàng triệu sản phẩm, và một phần quay ra dưới dạng phế liệu: xỉ, kem hết hạn, bo mạch lỗi. Thiếc phế liệu, nếu được thu gom và tái chế, trở thành một dạng mỏ thứ cấp nằm ngay trong các nhà máy.
Từ năm 2025, Bắc Kạn sáp nhập vào Thái Nguyên, mở rộng địa giới tỉnh lên vùng núi phía bắc. Phế liệu Thành Long thu mua thiếc ở cả khu vực công nghiệp phía nam tỉnh và các điểm thu gom ở phía bắc, với xe xuất phát từ bãi tập kết tại KCN Ngọc Hồi, chạy cao tốc Hà Nội – Thái Nguyên lên Phổ Yên chỉ khoảng hơn một giờ.
Thiếc sơ cấp và thiếc thứ cấp khác nhau ra sao
Thiếc sơ cấp là thiếc luyện từ quặng. Quá trình này gồm khai thác, tuyển quặng, luyện, tinh luyện, tốn nhiều năng lượng, nước, tạo ra bùn thải và làm thay đổi cảnh quan vùng mỏ. Hàm lượng thiếc trong quặng thường thấp, phải xử lý lượng lớn đất đá mới thu được một tấn kim loại.
Thiếc thứ cấp là thiếc thu hồi từ phế liệu. Xỉ thiếc, thiếc thanh đã dùng, kem hàn, bo mạch có hàm lượng thiếc cao hơn quặng rất nhiều. Tái chế cần ít năng lượng hơn, không phải đào đất, và kim loại sau tinh luyện có chất lượng tương đương thiếc sơ cấp.
Với các nhà máy điện tử đang theo đuổi mục tiêu phát triển bền vững, nhiều tập đoàn yêu cầu nhà cung cấp báo cáo về nguồn gốc khoáng sản và tỷ lệ vật liệu tái chế. Bán thiếc phế liệu cho đơn vị có quy trình rõ ràng là một phần trong chuỗi cung ứng có trách nhiệm.
Chuỗi nhà cung cấp quanh Yên Bình
Nhà cung cấp linh kiện điện tử
Các doanh nghiệp làm bảng mạch, mô đun camera, mô đun hiển thị, pin, loa, ăng ten. Dây chuyền SMT chạy liên tục, phát sinh kem hàn thừa, kem hết hạn, xỉ từ máy hàn chọn lọc, bo mạch lỗi.
Nhà cung cấp linh kiện cơ khí, nhựa
Ít dùng thiếc hơn, nhưng có xưởng bảo trì khuôn, máy, phòng sửa chữa thiết bị điện. Thiếc dây, thiếc thanh nhỏ, bo mạch điều khiển máy cũ là nguồn chủ yếu.
Nhà cung cấp bao bì, vật tư phụ
Thiếc phát sinh rất ít, chủ yếu từ việc thay thế thiết bị điện, tủ điều khiển.
Đơn vị sửa chữa, tân trang thiết bị
Một số đơn vị chuyên sửa chữa máy móc, thiết bị đo trong KCN có nhu cầu bán thiếc dây, bo mạch tháo ra theo tháng.
Mỗi nhóm có quy mô và tần suất phát sinh khác nhau, nên Thành Long đề xuất hình thức thu mua phù hợp: hợp đồng định kỳ cho nhóm điện tử, thu theo đợt cho nhóm cơ khí và sửa chữa.
Khi nhà cung cấp cấp 2 bán thiếc phế liệu
Nhà cung cấp cấp 1 thường đã có quy trình mua bán phế liệu bài bản do khách hàng lớn yêu cầu. Nhà cung cấp cấp 2, cấp 3, nhiều khi là doanh nghiệp nhỏ mới thành lập, lại chưa có. Dưới đây là những bước Thành Long thường hướng dẫn các doanh nghiệp này:
- Lập danh mục phế liệu thiếc theo dạng: thanh, xỉ, dây, kem hàn, bo mạch, và theo hợp kim có chì hay không chì.
- Thiết lập khu vực lưu chứa riêng, có thùng kín, nhãn, sổ theo dõi khối lượng.
- Xin phê duyệt nội bộ về việc bán phế liệu, nhất là khi công ty mẹ ở nước ngoài.
- Mời đơn vị thu mua khảo sát, báo giá theo từng nhóm.
- Ký hợp đồng có điều khoản về giá, cân, thanh toán, trách nhiệm môi trường, bảo mật.
- Thu gom lần đầu có mặt đầy đủ đại diện kho, kế toán, bảo vệ để thống nhất quy trình.
- Lưu chứng từ mỗi lần bán: phiếu cân, biên bản, hóa đơn, ảnh chụp.
Thành Long hỗ trợ doanh nghiệp ở từng bước, cung cấp hồ sơ năng lực và mẫu biên bản để doanh nghiệp tham khảo.
Bảo mật sản phẩm khi bán bo mạch lỗi
Nhà cung cấp linh kiện cho thiết bị cao cấp thường có điều khoản bảo mật với khách hàng: sản phẩm lỗi không được lọt ra thị trường, không được để lộ thiết kế. Vì vậy bo mạch lỗi, mô đun lỗi phải được tiêu hủy có kiểm soát trước khi bán phế liệu.
Thành Long thực hiện tiêu hủy theo yêu cầu: cắt, nghiền hoặc phá hủy cấu trúc ngay tại nhà máy hoặc tại bãi, có đại diện nhà máy giám sát, quay video và chụp ảnh từng công đoạn. Biên bản tiêu hủy ghi rõ số lượng, khối lượng, phương pháp, có chữ ký hai bên. Sau tiêu hủy, vật liệu mới được đưa vào quy trình tái chế để thu hồi thiếc, đồng, vàng, bạc.
Cân, đo và minh bạch số liệu
Thiếc là kim loại giá trị cao, sai lệch vài kilôgam cũng thành số tiền đáng kể. Vì vậy, khâu cân đo được Thành Long làm kỹ:
- Cân điện tử có tem kiểm định còn hiệu lực, kiểm tra điểm không trước mỗi lần cân.
- Cân từng nhóm hàng riêng, trừ bì thùng chứa theo khối lượng thực tế.
- Thanh thiếc, thiếc thỏi được đo thành phần bằng máy phân tích cầm tay, kết quả hiển thị trực tiếp.
- Xỉ thiếc lô lớn được lấy mẫu đại diện, nấu thử để xác định tỷ lệ thu hồi, có thể niêm phong mẫu đối chứng.
- Mọi số liệu ghi vào biên bản ngay tại chỗ, hai bên ký xác nhận.
Cách làm này giúp nhà máy yên tâm khi đối chiếu với kiểm toán nội bộ và báo cáo cho công ty mẹ.
Giá thiếc phế liệu tại Thái Nguyên
Giá thiếc phế liệu theo sát giá thiếc thị trường quốc tế, thay đổi hằng ngày. Thành Long báo giá theo ngày cho từng lô, chủ hàng tham khảo trước tại bảng giá phế liệu hôm nay. Trong cùng thời điểm, các yếu tố quyết định giá gồm:
- Hợp kim: thiếc không chì có bạc thường cao nhất, thiếc có chì thấp hơn.
- Dạng hàng: thanh, thỏi cao hơn dây, kem, xỉ, bo mạch.
- Độ sạch và mức độ phân loại.
- Khối lượng và tần suất, hợp đồng định kỳ có biên độ giá ổn định.
Với khoảng cách gần Hà Nội và lượng hàng lớn tập trung ở Phổ Yên, Sông Công, chi phí vận chuyển gần như không ảnh hưởng đến giá thu mua tại khu vực phía nam tỉnh.
Bản đồ thu mua theo khu vực
Phổ Yên
KCN Yên Bình, Nam Phổ Yên cùng nhiều cụm công nghiệp. Đây là vùng phát sinh thiếc lớn nhất, Thành Long có lịch thu gom thường xuyên.
Sông Công và Phú Bình
KCN Sông Công I, II tập trung cơ khí, vật liệu, một phần điện tử; KCN Điềm Thụy có nhiều nhà máy linh kiện điện tử.
Thành phố Thái Nguyên
KCN Quyết Thắng, khu vực Gang Thép, nhiều xưởng cơ khí, sửa chữa, cửa hàng điện tử. Nguồn thiếc từ bảo trì, sửa chữa, đồ điện tử cũ.
Đại Từ, Đồng Hỷ, Phú Lương, Định Hóa, Võ Nhai
Các xưởng sửa chữa máy khai thác, máy nông nghiệp, cửa hàng điện tử, đại lý thu gom. Lô nhỏ được ghép tuyến.
Bắc Kạn cũ
Thành phố Bắc Kạn cũ và các thị trấn dọc quốc lộ 3 có đại lý gom và cửa hàng sửa chữa. Thành Long thu mua khi đại lý gom đủ khối lượng, kết hợp nhiều mặt hàng trong một chuyến.
Thông tin về các mặt hàng phế liệu khác tại tỉnh có ở trang thu mua phế liệu Thái Nguyên.
Kem hàn: loại phế liệu nhiều nhất ở dây chuyền điện thoại
Sản phẩm điện thoại và thiết bị đeo dùng linh kiện siêu nhỏ, gần như toàn bộ được hàn bằng kem hàn qua dây chuyền SMT, rất ít dùng hàn sóng. Vì vậy, ở các nhà cung cấp quanh Yên Bình, kem hàn chiếm tỷ trọng lớn trong phế liệu thiếc, lớn hơn nhiều so với xỉ.
Kem hàn có hạn sử dụng ngắn, phải bảo quản lạnh, khi đưa ra dùng phải rã đông đúng thời gian, đã mở hũ thì chỉ dùng trong số giờ quy định. Bất kỳ sai lệch nào trong chuỗi này đều khiến kem bị loại. Ngoài ra, kem thừa gạt khỏi khuôn in sau mỗi ca, kem dính trên khăn lau khuôn, kem trong hộp mực của máy in kiểu kín cũng là phế liệu.
Để kem hàn được giá, nhà máy nên giữ kem trong hũ gốc, đậy nắp, giữ nhãn, xếp theo mã hợp kim. Kem thừa từ khuôn in nên gom vào hũ rỗng cùng loại, ghi mã. Khăn lau dính kem có hàm lượng thiếc thấp, thường được xử lý theo hợp đồng chất thải riêng, nhưng nếu khối lượng lớn có thể trao đổi để đánh giá. Thành Long tính giá kem hàn theo hàm lượng kim loại trong kem, thường chiếm phần lớn khối lượng, phần còn lại là chất trợ hàn bị loại bỏ khi tái chế.
Thiếc và các kim loại đi cùng
Ở Thái Nguyên, thiếc phế liệu thường không đứng một mình. Bo mạch có đồng, vàng mạ, bạc; mô đun có khung nhôm, inox; máy hàn sóng cũ có khung sắt, bể inox, cuộn nhiệt. Thành Long thu mua trọn gói, phân loại tại bãi để tính đúng từng kim loại. Doanh nghiệp chỉ làm việc với một đầu mối, giảm thời gian quản lý nhà cung cấp mà vẫn đảm bảo mỗi loại hàng được tính theo giá riêng.
Với phế liệu có chứa vonfram, hợp kim cứng từ xưởng cơ khí, dụng cụ cắt gọt, Thành Long cũng có kinh nghiệm thu mua và phân loại, báo giá theo nhóm hợp kim.
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp mới thành lập trong KCN Yên Bình chưa có quy trình bán phế liệu thì bắt đầu từ đâu?
Bắt đầu bằng việc lập danh mục phế liệu, bố trí khu chứa riêng và mời đơn vị thu mua khảo sát. Thành Long hỗ trợ mẫu biên bản và hồ sơ.
Thành Long có cung cấp số liệu về khối lượng tái chế cho báo cáo phát triển bền vững không?
Có, bảng tổng hợp khối lượng thiếc thu gom theo tháng, quý được gửi cho doanh nghiệp để làm căn cứ báo cáo.
Mẫu xỉ nấu thử có được giữ lại để đối chứng không?
Có thể niêm phong một phần mẫu, mỗi bên giữ một phần khi lô hàng có giá trị lớn.
Ở Bắc Kạn cũ có thu mua tận nơi không?
Có, khi đủ khối lượng hợp lý, thường kết hợp với các mặt hàng khác trong cùng chuyến.
Tiêu hủy bo mạch có thu thêm phí không?
Tùy khối lượng và yêu cầu giám sát. Với lô thu mua thường xuyên, chi phí này thường được tính gộp trong giá.
Có thu thiếc từ xưởng sửa chữa máy khai thác ở Đại Từ không?
Có, kể cả bạc lót, két nước có mối hàn thiếc và bo mạch điều khiển máy.
Thời gian từ lúc liên hệ đến lúc thu gom mất bao lâu?
Lô nhỏ thường trong vài ngày theo lịch tuyến, lô lớn của nhà máy có thể hẹn sớm hơn tùy thủ tục ra vào KCN.
Xem thêm thu mua phế liệu Thái Nguyên và thu mua thiếc phế liệu.
Bãi tập kết: KCN Ngọc Hồi, Thanh Trì, Hà Nội. Gửi ảnh và khối lượng qua Zalo để nhận báo giá nhanh.
